In 2024 is het aantal bedrijfsbranden in Nederland met 23% toegenomen ten opzichte van een jaar eerder. Dit bleek uit onderzoek van stichting Salvage. Eén van de belangrijkste oorzaken is het menselijk handelen. Medewerkers moeten zich bewust zijn van de risico's en bij hen moeten taken en verantwoordelijkheden duidelijk zijn.

Of het nu gaat om onzorgvuldig gebruik van apparatuur, onoplettendheid bij gevaarlijke stoffen of onvoldoende kennis van brandveiligheid – de menselijke factor speelt een hoofdrol. Dit vraagt om actie. Want elk incident dat voorkomen kan worden, scheelt niet alleen schade en kosten, maar kan ook mensenlevens redden.
 

Oorzaken: onbedoeld, maar niet onvermijdelijk

Volgens recente cijfers van onder meer het Verbond van Verzekeraars en Brandweer Nederland wordt ongeveer 70% van de bedrijfsbranden veroorzaakt door menselijk handelen. Denk aan:

• Verkeerd gebruik van elektrische apparaten
• Oververhitte machines door gebrek aan onderhoud
• Slechte opslag van brandbare stoffen
• Roken in of nabij de werkplek
• Slordigheid met open vuur, zoals lassen of slijpen

Vaak gebeurt het niet uit onwil, maar uit onwetendheid of routinegedrag. En dat maakt deze risico's juist zo verraderlijk.
 

Bewustwording op de werkvloer: meer dan een checklist

Een veilige werkomgeving begint bij bewustwording. Elke medewerker – van magazijn tot management – moet zich bewust zijn van zijn of haar rol in brandpreventie. Het gaat verder dan het ophangen van een brandblusser of het jaarlijks testen van rookmelders. Bewustwording betekent:

• Weten wat je moet doen in geval van brand
• Herkennen van risicovolle situaties
• Verantwoordelijkheid nemen voor veilig gedrag
• Durven aanspreken van collega’s op onveilig handelen

 

Taken en verantwoordelijkheden: wie doet wat?

Brandveiligheid is een gedeelde verantwoordelijkheid. Organisaties doen er goed aan om taken duidelijk toe te wijzen:

• Management moet zorgen voor structurele investeringen in preventie, zoals onderhoud en opleidingen.
• HR speelt een rol in het opnemen van brandveiligheid in onboarding en periodieke training.
• Medewerkers moeten de procedures kennen, volgen én actief meedenken over veiligheid.
• BHV’ers zijn getraind voor noodsituaties, maar kunnen ook preventief adviseren.

 

Training maakt het verschil

Regelmatige trainingen en oefeningen zijn essentieel om kennis up-to-date te houden en gedrag in te slijpen. Denk aan:

• Ontruimingsoefeningen
• BHV- en EHBO-trainingen
• Workshops over brandrisico's per afdeling

Daarnaast helpt het om incidenten – hoe klein ook – na te bespreken en te analyseren. Van fouten leren is beter dan ze herhalen.
 

Conclusie: veiligheid begint bij mensen

De toename van bedrijfsbranden in Nederland is zorgwekkend, maar ook een kans. Want als de oorzaak in menselijk handelen ligt, dan ligt de oplossing daar ook. Investeren in bewustwording, duidelijkheid en training betaalt zich altijd terug. Iedere medewerker maakt het verschil.

Want brandveiligheid is niet alleen een kwestie van techniek – het is vooral een kwestie van gedrag.